Asbest: een levens –lange- bedreiging

Sinds 2002 bestaat er reeds een verbod op gebruik van asbest en asbesthoudende producten aan boord van zeeschepen. Dit verbod, dat nog een kleine reeks van uitzonderingen kende, is sinds 1 januari 2011 ingehaald door een totaalverbod voor het gebruik van asbest aan boord van alle nieuwbouw zeeschepen. Op zich een verheugend feit ware het niet dat dit verbod regelmatig wordt overtreden. Denkt u bovendien niet dat dit uitsluitend een verschijnsel in de zeescheepvaart is, ook de sector binnenvaart heeft ermee te maken.

Helaas zijn er echter veel bestaande en nieuwbouw schepen waar nog steeds met asbest gewerkt wordt of waar asbest in onderdelen verwerkt zit. Het meeste asbest aan boord van schepen is verwerkt in pakkingen, maar ook in plafonds en wanden. Vooral de branddekens met asbest die worden gebruikt voor afdekking en de pakkingen tussen leidingonderdelen vormen een gevaar voor de bemanning. Zolang asbest met rust wordt gelaten is het gevaar beperkt. Maar het wordt risicovol wanneer met branddekens wordt gewerkt en pakkingen worden verwisseld. Als een schip reparaties laat uitvoeren of reserveonderdelen aanschaft, is het de bemanning vaak niet duidelijk dat er asbest in verwerkt kan zijn.

Melden en informeren - werkgever
Tijdens uw werk aan boord kunt u in aanraking komen met asbest of asbesthoudende materialen. Uw werkgever moet bij de (mogelijke) aanwezigheid van asbest maatregelen nemen. Deze maatregelen staan in het Arbeidsomstandighedenbesluit (Arbobesluit), dit is een uitwerking van de wet die arbeidsomstandigheden regelt. De Arbowet en het Arbobesluit zijn van toepassing op Nederlandse vlag schepen.

Bij constatering van en /of blootstelling aan asbest aan boord van (nieuwbouw) zeeschepen moet uw werkgever dit rechtstreeks of via het klassenbureau schriftelijk melden aan de directeur van IVW Scheepvaart (IVW). Bij asbest aan boord van (nieuwbouw) binnenvaartschepen moet uw werkgever dit schriftelijk melden bij de Arbeidsinspectie. Na de melding van de constatering en / of blootstelling kan door de werkgever in samenwerking met IVW/Arbeidsinspectie een plan van aanpak met betrekking tot het verwijderen van asbest opgesteld worden. Indien er asbest op zeer moeilijk bereikbare locaties aanwezig zijn en geen direct gevaar voor schip, lading en opvarenden oplevert, kan IVW/Arbeidsinspectie, na constatering voor een periode van drie jaar ontheffing verlenen.

Indien de werkgever dit niet meldt dan kan IVW/Arbeidsinspectie de werkgever waarschuwen, extra ISM audits uitvoeren, extra scheepscontroles uitvoeren en zwaardere sancties opleggen. Werkgevers zijn volgens de Arbo-wet verplicht werknemers over de constatering van en / of blootstelling aan asbest te informeren. Mochten de spelregels door de werkgever niet nageleefd worden, dan kunt u ook contact opnemen met Nautilus International.
 
Melden en informeren - werknemer
Een werknemer aan boord van Nederlandse schepen in Nederland en in het buitenland dient bij de constatering van en / of blootstelling aan asbest als eerste het werk stil te leggen, mogelijke collega’s op de hoogte te stellen en de Inspectie Verkeer en Waterstaat afdeling Scheepvaart/Arbeidsinspectie te informeren.

Een werknemer moet asbest niet zelf verwijderen. Eerst moet de Scheepvaartinspectie/Arbeidsinspectie poolshoogte nemen, daarna kan een gecertificeerd verwijderingbedrijf het asbest weghalen. In de tussentijd moet de werknemer niet op deze locatie werken. Mocht de werkgever de werknemer opdracht geven om toch door te werken dan heeft de werknemer volgens de wet het recht om het werk te weigeren. Ook hier geldt dat indien de spelregels door de werkgever niet nageleefd worden, dat u contact kan opnemen met Nautilus International. 

 
Registratie en persoonlijk dossier
Het is van belang om bewijzen te verzamelen van het feit dat u aan asbest bent blootgesteld. Het is mogelijk dat blootstelling aan asbest over twintig tot veertig jaar gevolgen heeft voor uw gezondheid. Ten gevolge van het asbestcontact kunnen longziekten ontstaan zoals asbestose en mesothelioom (kanker). Mocht dit gebeuren dan kunt u zich voorstellen dat het erg moeilijk wordt om te bewijzen dat u zolang geleden bent blootgesteld aan asbest en dat uw werkgever aansprakelijk is voor de schade. Voor mensen met mesothelioom is het Instituut Asbestslachtoffers opgericht. Patiënten (of hun nabestaanden) die een schadeclaim willen indienen, kunnen terecht bij het >Instituut asbestslachtoffers. Zie ook de informatie onder belangrijke links.

 

Voor het opbouwen van een persoonlijk dossier hebben wij een handreiking gemaakt. Het is van belang om zo precies mogelijk antwoord te geven op de vragen die worden gesteld. Nu herinnert u het zich nog goed. Ook van belang is om zelf een kopie van brieven van de Scheepvaartinspectie/Arbeidsinspectie of de werkgever in het dossier te bewaren. Ook foto’s moet u voor uw eigen dossier en dat van collega’s extra laten afdrukken en aan het dossier toevoegen. Hiermee voorkomt u dat bewijsmateriaal in het bezit van collega’s verloren gaat als u de collega’s uit het oog verliest of als die niet zorgvuldig het dossier bewaren.

 

Een lijst van collega’s, leidinggevenden en andere mensen op de plek die kunnen getuigen dat u bent blootgesteld is ook van belang. Het is wenselijk om meteen al een getuigenverklaring op te stellen en die over en weer met collega’s uit te wisselen. Een voorbeeld van een getuigenverklaring vindt u onderaan in het persoonlijk dossier. Ook kunt u extra getuigeverklaringen toevoegen aan uw persoonlijk dossier. Bewaar alle documenten zorgvuldig bij elkaar.
 

Uw werkgever een signaal geven kan geen kwaad. Dit zou kunnen door het sturen van een brief, waarmee u de werkgever op de hoogte brengt van een eventueel toekomstige claim.

 

Opzet Nationaal Asbestregister
Door de FNV, waar Nautilus International als vakbond voor maritiem personeel deel van uitmaakt, wordt al jaren gepleit voor een Nationaal Asbestregister, waar alle informatie en kennis over asbest gebundeld aanwezig is. Ook zouden individule werknemers de mogelijkheid moeten hebben om op een registratiekaart bij het Nationaal Register melding te kunnen doen van hun werkzaamheden met asbest. Dat kan later zeer behulpzaam zijn wanneer werknemers ziek worden door blootstelling aan asbest. Sinds kort wordt er gewerkt aan een centrale coördinatie via het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) voor een Nationaal Asbestregister. Meer informatie over het IAS kunt u vinden via de link Instituut asbestslachtoffers.

 

De rol van Nautilus International
Als lid van Nautilus International kunnen wij u adviseren en assisteren bij het opbouwen van een persoonlijk dossier. Als het persoonlijk dossier compleet is doet u het geheel in een map en bewaart u het bij verzekeringspapieren of andere stukken die niet zoek mogen raken. Daarnaast kunnen wij voor u een lijst met gegevens opstellen die wij archiveren. Voor het opstellen van deze lijst ontvangen wij graag uw lidnummer, naam, geboorte datum, de scheepsnaam en perioden aan boord. U kunt Nautilus International bereiken via infonl@nautilusint.org of 010-4771188.

Belangrijke links:
Het Instituut Asbestslachtoffers zet zich in voor asbestslachtoffers met de ziekte maligne mesothelioom (borstvlieskanker), waarvan de oorzaak van de ziekte is gelegen in asbestblootstelling op het werk. Het Instituut bemiddelt tussen de (ex)werknemer en zijn (ex)werkgever, om de gezondheidsschade van de (ex-)werknemer vergoed te krijgen-> www.asbestslachtoffers.nl

Het Comité Asbestslachtoffers is een vereniging van en voor asbestslachtoffers. Het zet zich in voor de rechten van alle asbestslachtoffers. Het Comité Asbestslachtoffers eist niet alleen erkenning van slachtoffers die in een arbeidsrelatie aan asbest zijn blootgesteld. Ook de slachtoffers die ziek geworden zijn door asbest omdat zij als zelfstandigen hun beroep uitoefenden en de zogenaamde milieuslachtoffers, mensen die nooit met asbest hebben gewerkt maar wel geconfronteerd worden met een asbestziekte, hebben recht op erkenning. Meer informatie comite asbestslachtoffers

Informatie over asbest:
De afdeling offshore en maritiem van ingenieursbureau Oesterbaai is gespecialiseerd in asbestinventarisaties, asbesttrainingen en asbestadvies aan boord van schepen, platforms en andere offshore objecten www.oesterbaai.nl/nl/